گزارش نشست نقد و بررسی طراحی ضلع قبله حرم مطهر

گزارش نشست نقد و بررسی طراحی ضلع قبله حرم مطهر

نشست نقد و بررسی طراحی ضلع قبله حرم مطهر، به مناسبت بزرگداشت روز جهانی شهرسازی، روز سه شنبه، ۱۸ آبان، توسط  انجمن های علمی معماری و شهرسازی دانشگاه فردوسی مشهد، و با حضور ریاست دانشکده و اعضای هیئت علمی و اساتید گروه معماری و شهرسازی برگزار گردید.

موضوع نشست: نقد و بررسی طرح برنده مسابقه طراحی شهری و معماری ضلع قبله حرم مطهر

سخنران: مهندس ناصر محسنی، کارشناس ارشد طراحی شهری هنر های زیبای دانشگاه تهران، دانشجوی دکتری معماری، مدرس و عضو هیئت علمی دانشکده معماری و هنر دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مدیر عامل گروه مشاورین نقشان

با هدف پاسخ به سه پرسش کلیدی:

۱-ساختار این مسابقه شهرسازی چه قابلیت ها و محدودیت های پنهانی در حل یکی از مسائل شهری  مشهد داشته است؟

۲-رویکرد مشاور شهرساز در مسئله یابی و تصمیم سازی چگونه بوده است؟

۳-طرح پیشنهادی با چه چالش هایی مواجه و همراه است؟

 

مهندس محسنی در ابتدا از روند مسابقه و معرفی چهار طرح برتر و نکات تاکید شده در هر طرح سخن گفته و در ادامه طرح خود در این مسابقه را ارائه کردند.

photo_2016-11-11_12-01-31

 

در بخش مسابقه خواست کارفرما تمهید فضایی برای ورود و خروج از حرم مطهر بوده همچنین اختصاص  فضای وسیعی جهت پارکینگ (علی رغم میل طراح) که برای توجیه مکان طراحی آن در ضلع قبله حرم مطهر ابتدا به تاریخچه توسعه مجموعه حرم اشاره شد که در عصر صفوی راه های ارتباطی بازار اصلی به مسجد گوهرشاد همچنین چند بازار فرعی بوده و خیابان صفوی که از اولین خیابان های کشور یوده و توسط شیخ بهایی مصفا گشته و تاکنون نیز با نام پایین خیابان و امتدادآن بالا خیابان شناخته می شود و در اوایل قرن حاضر دو بست دیگر از خیابان تهران (امام رضا (ع)) و خیابان طبرسی به آن اضافه شد و خیابان خسروی (اندرزگو) و بازار رضا (ع) در بین این دو احداث شد.

 

photo_2016-11-11_12-01-22

نکته قابل توجه طرح تعریض بالا و پایین خیابان بود که سبب کندی نوسازی بدنه ها در این محور ها و عقب افتادن از بازار رقابت ایجاد امکانات تسهیل زائری و معاصرسازی شد. با ایجاد صحن جامع رضوی در طرح توسعه حرم مطهر اگرچه مجموعه به میدان آب (میدان بیت المقدس) نزدیک می شد ولی از مرقد مطهر همچنان دور، گُم و ناخوانا بود اما ساخت هتل ها و مجموعه های اقامتی در محور خیابان تهران سبب اهمیت روز افزون آن و ترجیح زائران و مجاوران جهت تشرف از این مسیر می شد، ازین رو باب الرضا و باب الجواد دارای اهمیت شد و صحن جامع نقشی پیش خوان (پیش ورودی) گونه به خود گرفت که در هنگام عبور مرور افراد و برگزاری نماز جمعه جمعیت را با مشکل روبرو می ساخت، از این رو نیاز به میدان قبله و ورودی از سمت خیابان تهران احساس شد در نتیجه پیشنهاد ایجاد سطوح تبادلی گسترده پیاده و سواره به وسایل نقلیه عمومی توسط گسترش زیرگذربه شکلی منطبق با هندسه حرم مطهر همراه با بازوهای شمالی جنوبی مطرح شد، و طراحی ضلع قبله را به عنوان آخرین پروژه ای که با فرصت توسعه بزرگ مقیاس درمجموعه حرم مطهر حداقل در چشم انداز ۳۰ ساله آن دیده شده برشمردند؛ و اهمیت این طرح را اینگونه مطرح کردند که: میدان قبله باید به نقطه ثقل و کانونی تبدیل شود که تمام شهر را در ارتباط با حرم بتواند باز تعریف کند و نمود شهری یابد به شکلی که با عرصه های شهری پیرامون خود پیوند برقرار کند و نمایش و ارتباط فضا های زیرسطحی را میسر سازد.

 

photo_2016-11-11_12-01-38

حیث کلی الگوبرداری و نماد کلی طرح با حیاط گود و ایوان (کلون های تبادلی) اطراف میدان قبله مظهر قناتات اغلب ساختمان های قدیمی در ایران بوده و گذر از بازارچه ها و رسیدن به یک نقطه اوج الگوبرداری از معماری سنتی است که با ایجاد بازارچه ها و خرد تجاری ها در تراز پایین نمود پیدا کرده است. پایین بودن سطح میدان علاوه بر آسایش اقلیمی در اقلیم سرد مشهد با جداره های خود تعریف محصوریت کرده است.

مزایای این طرح را که در کیفیت تراز شهری اخلال ایجاد نکرده و خود تراز شهری متمایزی محسوب می شود میتوان افزایش سطح دسترسی و هدایت افراد به ورودی ها و صحن جامع با چرخش زاویه آن نسبت به صحن جامع، کاهش ترافیک عبوری و محلی توسط دو بازو، تقلیل سرعت در زیر گذر و کاهش آلودگی، تسهیل عبور و مرور به حرم از سه مسیر بدون تداخل با صحن های رویی و صحن میدان قبله، ارتباط بین مجموعه حرم مطهر و خیابان تهران، طبرسی، بالا و پایین خیابان با وسائط حمل و نقل عمومی و خروج به مبادی مورد نظر افراد بدون عبور مجدد از حرم مطهر برشمرد.

در پایان وی افزود تهدید زیرگذر را به فرصتی بدل کرده که صحن جامع با مساحتی حدود  ۷زمین فوتبال نتوانسته آن را ایجاد کند. میدان قبله محل تماشاست که قلمرو بصری را افزایش داده و در عین حال از چشم انداز و پیچیدگی لازم برخوردار است.

نشست با جلسه پرسش و پاسخ دانشجویان به پایان رسید.

photo_2016-11-11_12-01-35

 

 

1 دیدگاه

یک دیدگاه در “گزارش نشست نقد و بررسی طراحی ضلع قبله حرم مطهر

  1. Brynell گفت:

    It’s a pluarese to find someone who can identify the issues so clearly

دیدگاه خود را بنویسید: